Je zit op de bank.
De dag is voorbij.
Je hoeft niets meer.
En toch voel je het.
Een lichte spanning van binnen.
Je hoofd wil ontspannen, maar je lichaam doet niet mee.
Je schouders staan net iets hoger dan normaal.
Je ademhaling voelt onrustig.
Je probeert nog even een serie te kijken of door je telefoon te scrollen.
Maar het gevoel blijft.
Alsof er iets de aandacht vraagt, zonder dat je precies weet wat.
Vrijwel automatisch gaat je hoofd op zoek naar een verklaring.
“Waarom voel ik me zo?”
Herken je dat?
Terwijl je hoofd probeert te begrijpen wat er aan de hand is, vraagt je lichaam vooral om aandacht. Juist daarom kan een onrustig gevoel zo verwarrend zijn.
In dit artikel lees je waarom een onrustig gevoel niet altijd betekent dat er iets mis is en hoe een nieuwsgierige houding kan helpen om anders met innerlijke onrust om te gaan.
Waarom een onrustig gevoel zoveel vragen oproept
Een onrustig gevoel zonder duidelijke reden is lastig te verdragen.
Dat is heel menselijk.
Ons brein is voortdurend op zoek naar betekenis. Wanneer we iets voelen dat lastig te plaatsen is, probeert het daar zo snel mogelijk een verklaring voor te vinden.
Alsof een gevoel pas mag bestaan wanneer we begrijpen waarom het er is.
Maar gevoelens werken niet altijd zo.
Er wordt vaak gedacht dat gevoelens beginnen met een gedachte.
Alleen werkt ons brein niet altijd in die volgorde.
Alsof er eerst iets gebeurt en je daarna pas iets voelt.
In werkelijkheid verloopt dat proces anders.
Je lichaam merkt veranderingen eerder op dan je bewuste gedachten.
Je voelt spanning in je borst.
Een knoop in je buik.
Een verhoogde hartslag.
Of een onrust in je lichaam die zich moeilijk laat omschrijven.
Pas daarna probeert je brein betekenis te geven aan wat je ervaart. Dat gebeurt sneller en onbewuster dan we ons realiseren.
Volgens neurowetenschapper Lisa Feldman Barrett (2017) construeert ons brein voortdurend voorspellingen over wat lichamelijke signalen zouden kunnen betekenen. Daarbij maakt het gebruik van eerdere ervaringen om snel te kunnen reageren.
Daardoor kan je lichaam al reageren, terwijl je hoofd nog zoekt naar betekenis.
Dat maakt een onrustig gevoel minder vreemd: je lichaam kan al iets ervaren, terwijl je hoofd nog probeert bij te benen.
Vanaf dat moment neemt je hoofd het over.
Waarom harder zoeken niet altijd helpt
Wanneer iets onprettig voelt, willen we daar meestal zo snel mogelijk grip op krijgen.
We analyseren, zoeken naar oorzaken en proberen onszelf gerust te stellen.
Dat kan waardevol zijn.
Tegelijkertijd gebeurt er nog iets. Je hoofd blijft zoeken naar een antwoord dat er op dat moment niet is.
Langzaam verschuift de aandacht van wat je ervaart naar het zoeken naar een oplossing.
Hoe meer je probeert grip te krijgen, hoe nadrukkelijker de spanning op de voorgrond kan komen.
Je brein doet precies waarvoor het ontworpen is: proberen duidelijkheid te creëren.
Daarom helpt het om onderscheid te maken tussen wat je voelt en wat er daadwerkelijk aan de hand is.
Een gevoel is niet hetzelfde als een feit
Dat je lichaam alert reageert, betekent niet automatisch dat er op dit moment gevaar is.
Langdurige stress en ingrijpende ervaringen kunnen echter wel invloed hebben op hoe gevoelig je systeem reageert. De symptomen van een onrustig gevoel verschillen van persoon tot persoon.
Psychiater Bessel van der Kolk (2014) beschrijft hoe eerdere ervaringen niet alleen invloed hebben op herinneringen, maar ook op lichamelijke reacties. Daardoor kan je lichaam spanning opmerken zonder dat je bewust direct een aanleiding kunt aanwijzen.
Je gevoel verdient het om serieus genomen te worden.
Tegelijkertijd vertelt een gevoel slechts een deel van het verhaal.
Juist in dat besef ontstaat ruimte.
En vanuit die ruimte kun je jezelf een andere vraag stellen.
Wat kun je doen wanneer je een onrustig gevoel ervaart?
Begin klein.
Wanneer je merkt dat je hoofd op zoek gaat naar een verklaring, probeer jezelf dan eens een andere vraag te stellen.
Niet:
“Waarom voel ik dit?”
Maar:
“Wat merk ik eigenlijk op?”
Het lijkt een klein verschil.
Toch verandert het de manier waarop je met jezelf omgaat.
In plaats van direct op zoek te gaan naar een antwoord, richt je je aandacht op wat je ervaart.
Waar voel je spanning?
Wat gebeurt er in je ademhaling?
Welke neiging merk je op?
Beschrijf alleen wat er is.
Laat de behoefte om het direct te begrijpen even los.
Alleen aandacht.
Dat klinkt eenvoudig, maar toch vraagt het oefening.
Daar begint herstel: bij de ruimte om nog even zonder antwoord aanwezig te kunnen zijn.
Wanneer is een onrustig gevoel een signaal om hulp te zoeken?
Iedereen ervaart wel eens innerlijke onrust of innerlijke onrust.
Blijft een onrustig gevoel echter langere tijd aanwezig, in je dagelijks functioneren of keert het steeds terug zonder dat je er grip op krijgt, dan kan het helpend zijn om te oefenen om nieuwsgierig te leren kijken naar jezelf. Daar kan begeleiding een waardevolle aanvulling op zijn.
Niet met als doel het gevoel zo snel mogelijk te laten verdwijnen.
Maar om beter te begrijpen welke patronen, overtuigingen of omstandigheden aan de onrust bijdragen.
In mijn coaching werken we vanuit diezelfde benadering. We onderzoeken hoe je brein, lichaam en emoties op elkaar reageren en hoe je stap voor stap meer ruimte kunt creëren voor rust, flexibiliteit en herstel.
Ben je benieuwd hoe je op een andere manier met onrust, stress of terugkerende patronen kunt leren omgaan? Lees dan meer over mijn werkwijze.
Verandering begint niet bij harder proberen.
Ze begint bij opmerken.
Het opmerken van wat je ervaart.
Het loslaten van de behoefte aan directe verklaringen.
Nieuwsgierig leren zijn naar jezelf.
Van daaruit ontstaat beweging die niet geforceerd is, maar van binnenuit wordt gedragen.
—
Sui Cura Coaching
Waar wetenschap en menselijkheid samenkomen.
Referenties
Barrett, L. F. (2017). How Emotions Are Made: The Secret Life of the Brain. Boston, MA: Houghton Mifflin Harcourt.
Van der Kolk, B. A. (2014). The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma. New York: Viking.
Veelgestelde vragen
Waarom heb ik steeds een onrustig gevoel?
Een onrustig gevoel kan verschillende oorzaken hebben. Soms is er een duidelijke aanleiding, zoals stress, een spannende gebeurtenis of een moeilijke beslissing. Regelmatig ontstaat innerlijke onrust ook zonder dat je direct kunt aanwijzen waar het vandaan komt.
Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is. Je lichaam kan al signalen van spanning opmerken voordat je je daar bewust van bent. Je brein probeert vervolgens betekenis te geven aan wat je ervaart, waardoor je al snel op zoek gaat naar een verklaring.
Waarom voelt een onrustig gevoel ’s nachts vaak sterker?
Een onrustig gevoel kan juist ’s avonds of ’s nachts sterker aanwezig lijken. Overdag leiden werk, gesprekken en andere bezigheden je aandacht af van wat je lichaam ervaart. Wanneer het stiller wordt, vallen lichamelijke signalen meer op.
Dat betekent niet automatisch dat er ’s nachts iets verandert. Wel ontstaat er meer ruimte om op te merken wat er wellicht al langer aanwezig was. Ook dan helpt het om eerst op te merken wat je ervaart. Het rustig opmerken van wat je ervaart kan een eerste stap zijn naar meer begrip en herstel.
Wat te doen bij een onrustig gevoel?
Wanneer je een onrustig gevoel ervaart, is het begrijpelijk dat je het zo snel mogelijk wilt laten verdwijnen. Toch helpt het vaak niet om direct naar een verklaring of oplossing te zoeken. Een eerste stap is om stil te staan bij wat je op dat moment ervaart.
Merk op waar je spanning voelt, hoe je ademhaling is en welke gedachten of neigingen aanwezig zijn, zonder ze direct te beoordelen. Door je aandacht te richten op wat er gebeurt in plaats van op het vinden van een onmiddellijke oplossing, ontstaat vaak meer ruimte en rust.
Blijft de onrust langere tijd aanwezig of belemmert deze je dagelijks functioneren, dan kan begeleiding helpen om inzicht te krijgen in de onderliggende patronen en stap voor stap anders met de onrust om te leren gaan.
